Një alarm i madh për sigurinë kibernetike ka vënë në gatishmëri institucione dhe organizata në disa vende të botës, pas zbulimit të dy dobësive kritike në PHP, teknologjia që përdoret nga një pjesë e madhe e faqeve të internetit, përfshirë platformat WordPress, Drupal dhe Joomla.
Rreziku është vlerësuar aq serioz, sa disa institucione shtetërore dhe organizata kanë çaktivizuar përkohësisht faqet e tyre online si masë parandaluese, ndërsa zhvilluesit e PHP-së kanë publikuar përditësime urgjente për të mbyllur cenueshmëritë.
Problemi qëndron te vetë teknologjia që funksionon në serverët e faqeve të internetit dhe jo domosdoshmërisht te lidhja e përdoruesve me internetin. Nëse një faqe nuk hapet, kjo nuk do të thotë se ka problem me operatorin e internetit, por mund të jetë një ndërhyrje e ndërmarrë nga administratori për të mbrojtur sistemin.
Nga Finlanda në Holandë, institucione të shumta ndërpresin shërbimet online
Sipas raportimeve ndërkombëtare, mes vendeve që kanë marrë masa parandaluese është Finlanda, ku disa shërbime publike online janë nxjerrë përkohësisht jashtë funksionit.
Në Holandë janë çaktivizuar disa faqe zyrtare, përfshirë platforma të lidhura me shërbimet publike dhe sigurinë kibernetike. Edhe në Mbretërinë e Bashkuar janë raportuar ndërprerje në faqe të caktuara, përfshirë platforma të lidhura me BBC-në dhe Këshillin Bashkiak të Edinburgut.
Ndërkohë, Wikimedia Foundation, organizata që administron Wikipedia-n, ka ndërmarrë masa mbrojtëse për sistemet e saj.
Këto veprime synojnë të kufizojnë ekspozimin e sistemeve ndaj sulmeve të mundshme, derisa të zbatohen përditësimet dhe të verifikohet siguria e infrastrukturës.
Çfarë mund të bëjnë hakerat përmes këtyre dobësive?
Dy cenueshmëritë, të identifikuara me kodet CVE-2026-109618 dhe CVE-2026-109619, mund t'u lejojnë sulmuesve të ekzekutojnë kode në distancë në serverë të cenueshëm, pa pasur nevojë të identifikohen paraprakisht.
Në rast se shfrytëzimi është i suksesshëm, pasojat mund të përfshijnë marrjen e kontrollit mbi pjesë të sistemit, ekspozimin e të dhënave sensitive, vjedhjen e kredencialeve apo ndryshimin e përmbajtjes së faqeve të internetit.
Sipas kompanisë së sigurisë kibernetike Wiz, PHP përdoret nga rreth 70% e faqeve të internetit në nivel global. Kjo shifër tregon përmasat e mundshme të ekspozimit, por nuk do të thotë se 70% e faqeve janë sulmuar apo se të gjitha janë njësoj të cenueshme.
Inteligjenca artificiale ndihmoi në zbulimin e dobësive
Një tjetër aspekt që e bën këtë ngjarje të rëndësishme është roli i inteligjencës artificiale në identifikimin e problemeve të sigurisë.
Sipas OpenAI dhe Wiz, kërkuesit përdorën modele të avancuara të inteligjencës artificiale gjatë procesit të identifikimit dhe analizimit të cenueshmërive. Dobësitë u raportuan te zhvilluesit përpara publikimit të detajeve dhe u ndoq një proces koordinimi për përgatitjen e rregullimeve.
Ngjarja tregon se inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në zbulimin e problemeve të vjetra në sisteme të përdorura gjerësisht, por njëkohësisht nënvizon rëndësinë e reagimit të shpejtë përpara se dobësi të tilla të shfrytëzohen nga aktorë keqdashës.
A është prekur edhe Shqipëria?
Deri më tani, nuk kemi gjetur një njoftim zyrtar që të konfirmojë se një faqe shqiptare është komprometuar ose është mbyllur për shkak të këtyre dy dobësive.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se faqet shqiptare janë të mbrojtura automatikisht. Çdo server në Shqipëri që përdor një version të cenueshëm të PHP-së mund të ekspozohet ndaj rrezikut, pavarësisht nëse faqja është një portal lajmesh, një platformë tregtare apo një shërbim publik.
Administratorët e faqeve duhet të verifikojnë versionin e PHP-së që përdorin dhe të instalojnë përditësimet përkatëse. Më 21 tetor, projekti PHP publikoi versionet 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 dhe 8.2.35, të cilat përfshijnë rregullimet e nevojshme për këto dy dobësi. Versionet më të vjetra që nuk marrin më përditësime kërkojnë një plan të përshtatshëm për migrim ose masa të tjera mbrojtëse.
Për momentin, nuk ka prova publike të mjaftueshme për të thënë se Shqipëria është prekur konkretisht nga një sulm i lidhur me këto cenueshmëri. Por përmasat globale të problemit e bëjnë të domosdoshëm kontrollin e menjëhershëm të sistemeve dhe instalimin e përditësimeve të sigurisë.
