Një dosje me dokumente, planimetri, akte hipotekore, urdhra ndarjeje dhe harta regjistrimi ngre pikëpyetje të forta mbi mënyrën se si një sipërfaqe prej 415.88 metrash katrorë në rrugën “Muhamet Gjollesha” në Tiranë ka përfunduar në pronësi të shoqërisë “Botime Enciklopedike” Sh.A., ku për vite me radhë kanë figuruar si drejtuese Ajola Xoxa dhe nëna e saj, Valbona Xoxa.
Sipas të dhënave të QKB-së, shoqëria “Botime Enciklopedike” ka pasur ndër vite në strukturat drejtuese Ajola Xoxën, ndërsa aktualisht figuron e drejtuar nga Valbona Xoxa. Pikërisht për shkak të kësaj lidhjeje me familjen e lalit, dokumentacioni i siguruar merr interes të veçantë publik dhe kërkon transparencë të plotë mbi mënyrën se si është krijuar dhe regjistruar kjo pasuri.
Bëhet fjalë për një hapësirë që për dekada është perceptuar nga qytetarët si pjesë e hapësirës publike. Dokumentet historike flasin për një lulishte, ndërsa realiteti i sotëm tregon një trotuar, një korsi biçikletash dhe një zonë kalimi të përdorur çdo ditë nga qytetarët. Megjithatë, në regjistrat e pronësisë kjo sipërfaqe figuron si pronë private.
Ironia është se për vite me radhë qytetarëve u është folur për mbrojtjen e hapësirave publike, shtimin e gjelbërimit dhe qytetin e biçikletave. Sot dokumentet ngrenë një pyetje krejt tjetër: si përfundoi një pjesë e asaj që qytetarët e konsiderojnë hapësirë publike në pronësi private?
Dokumentacioni tregon se pasuria me numër 5/360, në zonën kadastrale 8210, me sipërfaqe 415.88 m², është krijuar pas ndarjes së pasurisë mëmë me numër 5/171. Në urdhrin përkatës rezulton se pasuria fillestare prej 465.88 m² është ndarë në dy pjesë: 415.88 m² në emër të “Botimeve Enciklopedike” dhe vetëm 50 m² në pronësi të shtetit.
Me pak fjalë, nga afro 466 metra katrorë, pjesa dërrmuese ka kaluar në pronësi private, ndërsa shtetit i ka mbetur një fragment simbolik prej vetëm 50 metrash katrorë.
(Urdhri i vitit 2016 për ndarjen e pasurisë 5/171, nga e cila krijohet pasuria 5/360 me sipërfaqe 415.88 m².)
Dokumenti i vitit 2016 tregon urdhrin e ndarjes së pasurisë 5/171. Në të përcaktohet krijimi i pasurisë 5/360 me sipërfaqe 415.88 m² në emër të “Botimeve Enciklopedike” Sh.A., ndërsa pasuria 5/361 me sipërfaqe 50 m² mbetet pronë shtetërore.
Ky dokument përbën hallkën kryesore të gjithë procesit, pasi pikërisht nga kjo procedurë lind pasuria që sot figuron në regjistrat e pronësisë. Megjithatë, urdhri nuk jep shpjegime të detajuara mbi mënyrën se si është përcaktuar konkretisht sipërfaqja prej 415.88 m² në raport me gjendjen historike të zonës dhe me hapësirat që shfaqen në dokumentacionin e viteve të mëparshme.
Në dokument thuhet se ndarja është kryer duke u bazuar në skicën e privatizimit. Pikërisht kjo është një nga pikat që kërkon sqarim të mëtejshëm, pasi dokumentacioni i mëvonshëm ngre pikëpyetje mbi përputhjen mes skicave historike dhe gjendjes aktuale të zonës.
(Harta treguese e regjistrimit ku pasuria 5/360 me sipërfaqe 415.88 m² rezulton e regjistruar në emër të “Botimeve Enciklopedike” Sh.A.)
Pas ndarjes është hartuar edhe harta treguese e regjistrimit, ku pasuria 5/360 rezulton e regjistruar në emër të “Botimeve Enciklopedike” Sh.A. Krahasimi mes kësaj harte dhe dokumenteve më të hershme është ai që ka ngritur pikëpyetjet kryesore mbi transformimin e sipërfaqes ndër vite.
Një tjetër dokument kyç në dosje është vërtetimi hipotekor i vitit 2007.
(Vërtetimi hipotekor i vitit 2007 që identifikon pronën historike të “Botimeve Enciklopedike”.)
Dokumenti identifikon pronën historike të “Botimeve Enciklopedike”, por nuk jep një përgjigje të qartë mbi origjinën e sipërfaqes prej 415.88 m², kufijtë konkretë të saj apo dokumentin teknik mbi bazën e të cilit është përfituar kjo sipërfaqe.
Në praktikë, dokumenti vërteton ekzistencën e pasurisë, por nuk sqaron në mënyrë të plotë se si është formuar sipërfaqja që më vonë rezulton e regjistruar në emër të shoqërisë.
Historia bëhet edhe më interesante kur analizohen planimetritë historike.
(Planimetria e vitit 1995 tregon ekzistencën e një sipërfaqeje të gjelbëruar pranë godinës së “Botimeve Enciklopedike”, e identifikuar si lulishte.)
Një planimetri e vitit 1995 paraqet pranë godinës së “Botimeve Enciklopedike” një sipërfaqe të gjelbëruar, të identifikuar si lulishte. Në dokument dallohen qartë hapësirat e gjelbra përgjatë rrugës “Muhamet Gjollesha”, elemente që sot nuk ekzistojnë më në të njëjtën formë.
(Një tjetër planimetri historike ku dallohet zona e gjelbëruar pranë godinës në rrugën “Muhamet Gjollesha”.)
Një planimetri tjetër e së njëjtës periudhë përforcon të njëjtin konstatim. Në të shfaqet e njëjta zonë e gjelbëruar pranë godinës, duke krijuar një tablo krejt tjetër nga ajo që paraqitet sot në terren.
Krahasimi i dokumenteve të viteve të ndryshme krijon një kontrast të dukshëm. Në planimetritë historike shfaqen sipërfaqe të gjelbëruara dhe hapësira që funksiononin si pjesë e organizimit urban të zonës. Në dokumentacionin e regjistrimit të mëvonshëm, ndërkohë, shfaqet një pasuri e veçantë me sipërfaqe 415.88 m². Pikërisht kjo diferencë mes dokumenteve historike, regjistrimeve kadastrale dhe gjendjes aktuale në terren është elementi që kërkon verifikim më të thelluar nga institucionet përgjegjëse.
(Dokument teknik i periudhës së privatizimit ku shfaqet organizimi i zonës dhe sipërfaqja e gjelbëruar pranë godinës.)
Dokumentet historike tregojnë se në vitin 1995 zona paraqitej si një sipërfaqe e gjelbëruar pranë godinës së “Botimeve Enciklopedike”. Në planimetritë e kohës dallohen qartë parcela të sistemuara si lulishte, ndërsa sot në të njëjtin vend ndodhen trotuari, korsia e biçikletave dhe një aks kalimi që përdoret çdo ditë nga banorët e zonës.
Pikërisht këtu lindin edhe pikëpyetjet. Materialet e siguruara tregojnë ekzistencën e pasurisë me sipërfaqe 415.88 m² në emër të “Botimeve Enciklopedike”, por nuk sqarojnë në mënyrë përfundimtare nëse kjo sipërfaqe përkon vetëm me zonën e gjelbëruar të evidentuar në planimetritë historike apo përfshin edhe pjesë të tjera të territorit që sot shërbejnë për qarkullimin publik.
Krahasimi i dokumenteve të viteve të ndryshme nxjerr në pah një mospërputhje që meriton verifikim. Nga njëra anë janë planimetritë, skicat dhe gjurmët e një lulishteje që ka ekzistuar për vite me radhë. Nga ana tjetër janë regjistrimet kadastrale që evidentojnë një pasuri prej 415.88 m² në emër të shoqërisë “Botime Enciklopedike” Sh.A.
Interesi publik bëhet edhe më i madh për shkak të lidhjes së kësaj shoqërie me familjen e Erion Veliajt. Për këtë arsye, çdo paqartësi mbi origjinën e truallit, kufijtë e tij dhe procedurat që kanë çuar në regjistrimin e tij kërkon sqarim të plotë nga institucionet përkatëse.
Edhe gjendja aktuale në terren ngre pyetje të tjera. Zona nuk paraqitet si një pronë e veçuar apo e rrethuar, por si pjesë integrale e infrastrukturës urbane. Ajo shërben si trotuar, korsi biçikletash dhe korridor lëvizjeje për banorët, klientët e bizneseve dhe këdo që kalon në rrugën “Muhamet Gjollesha”.
Këtu qëndron edhe thelbi i debatit.
Ndërsa në praktikë përdoret si një pjesë normale e qytetit, në dokumentacion figuron si pasuri private. Për këdo që e sheh nga afër, krijohet përshtypja e një zone publike të zakonshme, çka e bën të domosdoshëm sqarimin e plotë të historikut të saj juridik.
Për vite me radhë është folur për mbrojtjen e hapësirave publike, shtimin e gjelbërimit dhe zhvillimin e një qyteti më miqësor për këmbësorët dhe biçikletat. Kjo dosje ngre një pyetje të thjeshtë: si përfundoi një zonë që në dokumentet historike paraqitet si lulishte dhe që sot përdoret si trotuar e korsi biçikletash, në emër të një shoqërie të lidhur me familjen e lali Erit?
Përgjigjen duhet ta japin institucionet kompetente. Sepse kur planimetritë historike, regjistrat e pronësisë dhe realiteti në terren nuk përputhen plotësisht me njëri-tjetrin, transparenca nuk është më çështje zgjedhjeje, por detyrim ndaj publikut.
