Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, importet e duhanit në Shqipëri kanë shënuar një rritje të fortë në vlerë gjatë dy dekadave të fundit. Në vitin 2024, importet arritën në rreth 11.8 miliardë lekë, ndërsa në vitin 2025 kjo shifër u rrit në mbi 13 miliardë lekë. Krahasuar me vitin 2005, kur importet kapnin vetëm 4.8 miliardë lekë, vlera e tyre është pothuajse trefishuar.
Përshpejtimi i rritjes vihet re veçanërisht pas vitit 2020, duke reflektuar rritjen e ndjeshme të kostos së produkteve të importuara të duhanit.
Ndryshe nga vlera monetare, importet e shprehura në peshë nuk tregojnë një rritje të jashtëzakonshme. Në vitin 2024 u importuan rreth 3,470 tonë duhan, ndërsa në vitin 2025 pesha neto arriti në 3,740 tonë. Këto nivele janë të krahasueshme me vitet e mëparshme dhe nuk përbëjnë rekord historik. Madje, në disa vite si 2008 apo 2010, importet në kilogramë kanë qenë më të larta se sot, çka tregon se rritja e vlerës nuk lidhet me shtimin e sasisë së importuar.
Diferenca shpjegohet nga rritja e fortë e çmimit mesatar për kilogram. Në vitin 2024, çmimi i importit arriti rreth 3,404 lekë për kilogram, ndërsa në vitin 2025 u rrit më tej në afro 3,497 lekë për kilogram, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë.
Për krahasim, në vitin 2005 çmimi ishte rreth 1,200 lekë për kilogram, ndërsa në vitin 2015 rreth 2,356 lekë. Brenda 20 vitesh, çmimi mesatar i importit është pothuajse trefishuar.
Nga pikëpamja ekonomike, kjo prirje lidhet me disa faktorë të kombinuar. Rritja graduale e akcizës dhe e barrës fiskale mbi produktet e duhanit ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e çmimeve.
Njëkohësisht, struktura e importeve është zhvendosur drejt produkteve me vlerë më të lartë, përfshirë marka premium dhe produkte të përpunuara zëvendësuese të duhanit. Këtyre u shtohen edhe efektet e inflacionit të importuar dhe rritja e kostove ndërkombëtare të transportit pas vitit 2020.
Një rol të rëndësishëm luan edhe elasticiteti i ulët i kërkesës për duhanin. Edhe pse konsumatorët mund të kufizojnë sasinë e konsumuar, ata priren të përballojnë çmime më të larta, duke mbajtur vlerën totale të tregut në rritje. Si rezultat, importet në peshë mbeten relativisht të qëndrueshme, ndërsa vlera e tyre vazhdon të rritet me ritme të shpejta.
